Backgammon is een van de oudste spelen die er bestaan. De Nederlandse variant van dit spel wordt Tric Trac genoemd.

Doel van het spel

Backgammon is een spel waarbij 2 spelers stenen over het veld naar een andere kant moet brengen, volgens de worpen van de dobbelstenen. De tegenstanders lopen in tegengestelde richting. Losse stenen van de tegenstander kunnen worden geslagen. Het doel van het spel is om 15 stenen als eerste naar de andere kant te brengen en daar uit het spel te halen. Wie dit als eerste heeft gedaan is de winnaar.

Beginsituatie en doel

Backgammon board
Het speelbord bestaat uit vier kwadranten, ieder weer bestaande uit zes driehoeken de zogenaamde punten. De punten zijn vanuit de speler gezien genummerd van 1 rechtsonder voor een speler die, vanuit de foto gezien, onderaan zit, voor de andere speler is het andersom via 12 linksonder, 13 linksboven tot 24 rechtsboven. De punten 1 tot en met 6 worden het 'thuisvak genoemd. Beide spelers hebben bij aanvang 15 schijven, die als volgt verdeeld zijn (zie de illustratie gezien vanuit de witte speler):
  • 5 schijven op punt 6
  • 3 schijven op punt 8
  • 5 schijven op punt 13
  • 2 schijven op punt 24
De spelrichting voor beide spelers is verschillend. Eén speler (wit op de foto) speelt tegen de klok in terwijl de andere speler met de klok mee speelt. Het doel van het spel is om als eerste alle eigen schijven van het bord te verwijderen. Indien een speler al zijn schijven verwijderd heeft en zijn tegenstander nog geen enkele, wint hij een 'gammon'. Een gammon is twee keer de inzet waard. Heeft een speler al zijn schijven verwijderd en zijn tegenstander heeft niet alleen geen enkele schijf uit, maar heeft ook nog een schijf in het thuisvak van de tegenstander staan, dan wint hij een 'backgammon': een backgammon telt voor drie keer de inzet.

Verplaatsing van schijven

Door met twee dobbelstenen te gooien, bepaalt een speler hoeveel plaatsen hij een, twee en in sommige gevallen zelfs drie of vier schijven mag verplaatsen. Als een speler een 3 en een 6 gooit, mag hij een schijf eerst 3 en dan 6 punten opschuiven, of een schijf 3 en een andere schijf 6 punten. Hierbij is het belangrijk dat de punt waarop de schijf terecht zal komen niet bezet is door 2 of meer schijven van de tegenstander. Daarom is het ook niet toegestaan om één schijf direct 9 punten te verplaatsen; alle tussenliggende zetten moeten legaal zijn, de punt 3 plaatsen verder of 6 plaatsen verder dient vrij te zijn.

Indien een speler met zijn dobbelstenen gelijke cijfers gooit (bijvoorbeeld tweemaal een 5), dan telt deze worp dubbel. De speler mag dan 4 schijven over 5 punten verplaatsen. Uiteraard mag de speler dan ook viermaal met dezelfde schijf bewegen, indien dit mogelijk is.

Indien de punt waarop de schijf terecht zou komen bezet is door slechts één schijf van de tegenstander, mag de verplaatsing wel uitgevoerd worden. De schijf van de tegenstander wordt dan geslagen, en op de balk in het midden gelegd. Indien schijven van een speler geslagen zijn, moeten deze eerst weer terug in het spel worden gebracht voordat andere verplaatsingen toegestaan zijn. Het terugbrengen van schijven gebeurt door de schijf in het kwadrant rechtsboven (het verste kwadrant van de speler) terug te zetten volgens de gegooide worp met de dobbelsteen. Een worp van 1 betekent dat de schijf teruggezet mag worden op punt 24, een worp van twee op punt 23, etc. Ook hier geldt dat als deze punt bezet is door twee of meer schijven van de tegenstander, de eigen schijf niet in het spel gebracht mag worden via deze punt.

Als een speler slechts één van zijn twee gegooide cijfers kan uitvoeren, maar hij kan kiezen welke, dan moet hij verplicht het hoogste cijfer uitvoeren. Als een speler geen legale verplaatsing tot zijn beschikking heeft, moet hij passen.

Schijven verwijderen

Een speler mag zijn eigen schijven verwijderen van het speelbord als eerst al zijn schijven in zijn thuisvak zijn gebracht. De schijven worden dan weer verwijderd volgens de gegooide dobbelstenen: een worp van 1 en 4 betekent dat er een schijf van punt 1 en een schijf van punt 4 verwijderd mogen worden. Als de worp een punt betreft waarop geen schijf ligt, moet er een normale verplaatsing gebeuren. Als de gegooide worp echter hoger is dan het hoogste nummer van een punt waarop nog schijven aanwezig zijn, moet de speler een schijf van het nog hoogst bezette punt verwijderen. De speler die het eerste al zijn schijven van het bord verwijderd heeft is de winnaar.

Backgammon board

Puntentelling

Backgammon wordt vaak gespeeld om punten, bijvoorbeeld als er voor geld wordt gespeeld. Er wordt dan onderscheid gemaakt hoeveel punten je krijgt bij winst.
  • Je krijgt 3 punten als je een backgammon hebt gehaald. Dit betekent dat je tegenstander nog schijven op de balk heeft liggen. Ook indien je tegenstander je thuisvak niet heeft kunnen verlaten is er sprake van een backgammon.
  • Je krijgt 2 punten als je een gammon hebt gehaald. Dit betekent dat alle schijven van je tegenstander nog op het bord liggen.
  • Je krijgt 1 punt als je tegenstander ook al bezig was met het verwijderen van zijn stukken van het bord.

Verdubbelen

De verdubbelingssteen is door gokkers aan het spel toegevoegd en is sindsdien een belangrijk onderdeel van het spel. De regels worden bij alle belangrijke Casinotoernooien toegepast. De dubbeldobbelsteen ook wel Cube genoemd is de vaak grotere dobbelsteen met daarop de cijfers 2,4,8,16,32 en 64.

Backgammon board

Backgammon speel je om een bepaald aantal punten of inzet (de stake). De verdubbelsteen is aan het spel toegevoegd zodat een speler die op een bepaald moment in een spel voorstaat de mogelijkheid heeft om de inzet te verhogen. Hij doet dit door de Cube op te pakken en te draaien waardoor de 2 boven komt. Hij overhandigt de Cube vervolgens aan zijn tegenstander die hem kan weigeren (het spel eindigt nu en de dubbelende speler wint nu met één keer de inzet) of hij accepteert de aangeboden dubbel. Het spel wordt nu doorgespeeld met de dubbele oorspronkelijke inzet. De speler die zojuist gedubbeld heeft kan nu niet nog een keer dubbelen. Door het aanbieden van de Cube heeft hij het recht de Cube te hanteren aan zijn tegenstander gegeven. Indien het spelverloop zich nu zou draaien in het voordeel van de andere speler dan kan die ervoor kiezen de Cube terug te geven met de inzet op 4 x de oorspronkelijke inzet. Er zijn enkele aanvullende regels met betrekking tot het gebruik van de Cube. Deze hebben betrekking op verschillende soorten matches (matchgame of single game) en zijn nooit tegelijkertijd van toepassing, wel combinaties ervan. Hier de regels met korte beschrijving: Crawford Regel: Wanneer een spel op matchpoint komt mag er die betreffende game niet gedubbeld worden. Deze game wordt ook wel Crawford match genoemd. Jacoby regel: Wanneer er gedurende een spel niet gedubbeld is zijn gammons of backgammons niet geldig en win je dus altijd maar één keer de oorspronkelijke inzet. Beavers: Wanneer je een dubbel krijgt aangeboden kun je direct terugdubbelen in dezelfde beurt zonder het eigendom over de Cube te verliezen. Raccoons: Als aanvulling op Beavers mag nu de oorspronkelijke dubbelaar de cube nog een keer verhogen binnen dezelfde beurt (als aangegeven bij beavers) Echter blijft het eigendom bij de speler die de beaver inzette.

Strategie

Backgammon board

Backgammon is een spel dat gemakkelijk is om te leren spelen maar moeilijk om zeer goed te spelen. De geluksfactor speelt een aanzienlijke rol maar bij de keuze tussen verschillende mogelijkheden bij een bepaalde gegeven worp spelen kennis, inzicht en ervaring een grote rol.

Het is belangrijk te anticiperen op de race. Loop je achter of loop je voor. Indien je voor loopt is het zaak voorzichtig te spelen en veilig je tegenstander te passeren zodat je je voorsprong behoudt. Loop je achter dan is het zaak een val voor je tegenstander te zetten zodat je hem kunt slaan en achter kunt houden. De term hiervoor is Timing.

Een andere belangrijke strategie is om in het begin van het spel agressiever te spelen en de strategische punten in het veld te bezetten waardoor je kans om het spel tot een goed einde te brengen vergroot wordt. Het belangrijkste punt om te bezetten is het zogenaamde Golden Point. Dit is het vijfpunt in het thuisveld van je tegenstander. Wanner je dit punt bezet heb je een goede kans om met een hoge dubbel te vluchten en je belet je tegenstander om een muur te maken die lang genoeg stand kan houden om jou tegen te houden

Met dank aan het wikipedia-artikel: backgammon; vrijgegeven onder de gnu free documentation license.